K. Jamuna Rani

కె. జమున రాణి (17 మే 1938 – 30 జులై 2026) దక్షిణ భారత చలనచిత్ర సంగీత చరిత్రలో చిరస్మరణీయంగా నిలిచిపోయే ఒక మహాగాయని. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో జన్మించిన ఆమె, వయొలిన్ విద్వాంసురాలైన తల్లి కె. ద్రోపది నుండి సంగీతంలో మొదటి పాఠాలు నేర్చుకున్నారు. ఆ తల్లి నేర్పిన శ్రుతి, లయ, భావస్ఫూర్తి — ఆ బాలికను ఒక యుగపురుషురాలిగా మలచాయి. కేవలం ఏడేళ్ళ వయసులో, 1946లో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం 'త్యాగయ్య'లో నేపథ్యగాయనిగా రంగప్రవేశం చేసిన జమున రాణి, స్వాతంత్ర్యానంతర భారత సినిమాలో అత్యంత పిన్నవయస్కురాలైన నేపథ్యగాయనులలో ఒకరయ్యారు. పదమూడేళ్ళ వయసుకే 'వలయపతి' మరియు 'కళ్యాణి' వంటి చిత్రాల్లో ప్రధాన పాత్రలకు స్వరం అందించారు. 1955 నాటి తమిళ చిత్రం 'గులేబకావళి'లో "ఆశైయుమ్ ఎన్ నేసముమ్" అనే పాట ఆమెకు విశేష పేరు తెచ్చిపెట్టింది. తెలుగు, తమిళం, కన్నడ, మలయాళం, సింహళ — ఈ ఐదు భాషల్లో 6,000కు పైగా పాటలు పాడిన ఆమె, జానపద రుచి, స్వాభావిక శైలి, లయాత్మక చైతన్యంతో అర్థశతాబ్దం పాటు శ్రోతల హృదయాలను జయించారు. జి. రామనాథన్, కె.వి. మహాదేవన్, ఎస్. దక్షిణామూర్తి, ఎ.ఎం. రాజా, ఇళయరాజా వంటి దిగ్గజ సంగీత దర్శకులతో కలిసి పని చేయడం ఆమె సంగీత ప్రయాణానికి మరింత వన్నె తెచ్చింది. 1970ల విరామం తర్వాత, 1987లో 'నాయకన్' చిత్రంలో "నాన్ సిరిత్తాల్ దీపావళి" పాట ద్వారా ఆమె తిరిగి రావడం సంగీత అభిమానుల హృదయాలలో సంచలనం రేపింది. జమున రాణి తన జీవితాన్నంతా సంగీతానికే అంకితం చేశారు — వివాహం చేసుకోకుండా, తన పాటలనే తన వారసత్వంగా మిగిల్చారు. 1998లో కళైమామణి పురస్కారం, 2002లో అరిగ్నర్ అన్నా పురస్కారం, 2020లో పురట్చి తలైవి డా. జె. జయలలిత ప్రత్యేక కళైమామణి పురస్కారం ఆమె కీర్తికి తగిన గుర్తింపులు. 30 జులై 2026న బెంగళూరులో తన నివాసంలో 88వ యేట ఆమె కన్నుమూశారు. ఆమె పాటలు మాత్రం శాశ్వతంగా జీవిస్తూనే ఉంటాయి.