Jacobus "Coos" Huijsen

Coos Huijsen was een Nederlandse historicus, schrijver, leraar, politicus en baanbrekend activist voor homorechten, die het politieke landschap voor LGBTQ+-mensen in Nederland en ver daarbuiten fundamenteel veranderde. Geboren op 20 maart 1939 in Den Haag, groeide hij op in het behoudende dorp Oude-Tonge op Goeree-Overflakkee. De vroege scheiding van zijn ouders — zijn moeder werkte als wijkverpleegster en zijn vader, een horlogemaker, bleef op afstand — maakte hem tot een buitenstaander in de protestantse samenleving van de jaren veertig. Zijn grootouders, die hij later omschreef als "verlicht protestants", plantten in hem de zaden van tolerantie en vooruitstrevend denken. Op 30 maart 1976 schreef Coos Huijsen wereldgeschiedenis: als eerste parlementariër ter wereld was hij openlijk homoseksueel bij zijn beëdiging als lid van de Tweede Kamer. De aanleiding was een kleine maar veelzeggende confrontatie — zijn partner Lank Bos werd aanvankelijk de toegang tot de vergaderzaal geweigerd. Huijsen protesteerde onmiddellijk bij Kamervoorzitter Anne Vondeling, en in de stilte die volgde, vond een unieke coming-out plaats, midden in het hart van de Nederlandse politiek. Het moment deed generaties wetgevers stilstaan en normaliseerde de LGBTQ+-identiteit op een plek waar dat ondenkbaar had geleken. Huijsen had eerder, van 1972 tot 1973, voor de Christelijk-Historische Unie (CHU) in de Kamer gezeten. Na zijn historische terugkeer als onafhankelijk lid (1976–1977) koos hij voor het onderwijs: als geschiedenisleraar en later directeur van het Gerrit van der Veen College in Amsterdam werkte hij tot 1998 aan maatschappelijke vooruitgang in de klas. Tegelijkertijd zette hij zijn activisme voort. In 1977 richtte hij samen met Lank Bos en activist Walter Kamp de Stichting Vrije Relatierechten op, die juridische erkenning van relaties bepleitte en bijdroeg aan de baanbrekende wetgeving die Nederland in 2001 tot het eerste land ter wereld maakte dat het homohuwelijk wettig erkende. Als historicus promoveerde hij aan de Universiteit van Amsterdam (2012) en publiceerde gezaghebbende werken over de Nederlandse monarchie en democratie. In 2016 verscheen zijn autobiografie 'Homo Politicus', wereldwijd erkend als een historisch document. Maanden voor zijn dood voltooide hij samen met zijn neef Geerten Waling het boek 'Roze Draad' — een terugblik op vijftig jaar homoëmancipatie in Nederland. Coos Huijsen overleed op 19 oktober 2026, rustig thuis, in het bijzijn van zijn echtgenoot Lank Bos, met wie hij meer dan vijftig jaar had samengeleefd. Hij was 87 jaar. Zijn erfenis — moed, geduld en de overtuiging dat gelijkheid bevochten moet worden — is een kompas voor alle generaties die na hem komen.